പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അന്ത്യത്തില് ഓട്ടോമന് ഖിദീവ് ഭരണത്തിലായിരുന്ന ഇജിപ്തില് യൂറോപ്യന് സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണം കൂടി ശക്തമായതോടെ കലാപങ്ങള് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. കേണല് അറബി (ഉറാബി) പാഷയുടെ നേതൃത്വത്തില് 1881-ല് ആരംഭിച്ച ദേശീയ പ്രക്ഷോഭം,1882 ജൂണില് അലക്സാണ്ടറിയ്യയില് ബ്രിട്ടീഷ് നേവി നടത്തിയ കനത്ത ആക്രമണവും തുടര്ന്ന് അതേ വര്ഷം സെപ്തംബറില് തെലാല് കബീര് യുദ്ധത്തില് വെച്ച് ഉറാബി പാഷയെ കീഴ്പ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തതോടെ അവസാനിച്ചു. തൊട്ടടുത്ത വര്ഷം ബ്രിട്ടന് രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു. ഈ കൊളോണിയല് ഭരണ കാലഘട്ടത്തിലെ ഇജിപ്തിന്റെ സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക, രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തെ പശ്ചാത്തലമാക്കി രചിക്കപ്പെട്ട കൃതിയാണ് പ്രഥമ അറബ് ബുക്കര് - അറബ് ഫിക് ഷന്നുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരം - നേടിയ 'സണ്സെറ്റ് ഒയാസിസ് ' എന്ന നോവല് .
കൈറോയിൽ നിന്ന് ഏറെ അകലെ, സിറിയൻ അതിർത്തിയോട് ചേർന്നുള്ള സിവാ മരുപ്പച്ചയിലേക്ക് ജില്ലാ ഭരണാധികാരിയായി നിയമിതനാകുന്ന മഹ്മൂദ് അബ്ദൽ സാഹിർ എഫെൻഡിയുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഐറിഷ് ഭാര്യ കാതറിൻ്റെയും ജീവിതത്തിലൂടെയാണ് ഈ ഇതിവൃത്തം വികസിക്കുന്നത്. അധിനിവേശ വിരുദ്ധ നിലപാടുള്ളവരും ആയുധധാരികളുമായ ഗോത്രവർഗക്കാർ താമസിക്കുന്ന ആ പ്രദേശം ഭരണാധികാരികൾക്ക് അങ്ങേയറ്റം അപകടകരമായ ഒന്നാണ്. മുൻപ് നടന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ മഹ്മൂദിൻ്റെ നിലപാടുകൾ സംശയാസ്പദമായിരുന്നു എന്ന കാരണത്താൽ, ഒരു ശിക്ഷാനടപടി എന്ന നിലയിലാണ് ഭരണകൂടം അദ്ദേഹത്തെ ഈ ദുർഘടമായ ദൗത്യത്തിനായി അയക്കുന്നത്. പ്രാദേശിക ഗോത്രങ്ങൾക്കിടയിലെ ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങളെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ താല്പര്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുക എന്ന കൗശലപൂർണ്ണമായ നിർദ്ദേശവും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.
കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടവും തദ്ദേശീയരായ ദരിദ്രരും തമ്മിലുള്ള അധികാര വടംവലികൾക്കിടയിൽ പെട്ടുപോകുന്ന മധ്യവർഗക്കാരന്റെ ശ്ലഥമായ വ്യക്തിത്വം മഹ്മൂദിൽ പ്രകടമാണ്. അധിനിവേശകരോട് സഹകരിക്കുന്ന ഉപരിവർഗത്തിനും വിപ്ലവം സ്വപ്നം കാണുന്ന സാധാരണക്കാർക്കും ഇടയിൽ ഒരു തീരുമാനമെടുക്കാൻ കഴിയാതെ അദ്ദേഹം ഉഴറുന്നു. അധിനിവേശകൻ, അധിനിവേശത്തിന് വിധേയനാകുന്നവൻ എന്നീ രണ്ട് ധ്രുവങ്ങളിൽ നിൽക്കുന്നവരെക്കാൾ, അവർക്കിടയിൽ പെട്ടുപോകുന്ന മഹ്മൂദിനെപ്പോലെയുള്ള വ്യക്തികളാണ് കൂടുതൽ വേട്ടയാടപ്പെടുന്നത് എന്ന് ഈ ചരിത്രപശ്ചാത്തലം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആത്യന്തികമായി, എഴുതപ്പെട്ട ഒരു ദുരന്തം പോലെ തന്റെ അപകടകരമായ ദൗത്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന ഒരു മനുഷ്യൻ്റെ നിസ്സഹായതയാണ് ഇവിടെ ദൃശ്യമാകുന്നത്.
വിവിധ ആഖ്യാതാക്കളിലൂടെ വികസിക്കുന്ന ഈ നോവലിൽ മഹ്മൂദ് എന്ന കഥാപാത്രം സംഘർഷങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നുനിൽക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, സുരക്ഷിതമായ ഒരു 'മധ്യവർഗ ജീവിതം' നയിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസവും സുഖലോലുപമായ ഭൂതകാലവുമുള്ള അദ്ദേഹം ദൈവഭയത്തിനും പാപത്തിനുമിടയിൽ ആടിയുലയുന്നു. തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനുള്ള കഴിവില്ലായ്മയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ബലഹീനത. കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടത്തെ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന യുവ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പ്രതിനിധിയായ മഹ്മൂദിന്, ദരിദ്രരും പോരാളികളുമായ സിവാ ഗോത്രജനതയിൽ നിന്ന് നികുതി പിരിക്കുക എന്നത് അസാധ്യമായ ഒന്നാണ്.
മറുഭാഗത്ത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ കാതറിൻ മരുഭൂമിയോടുള്ള കാൽ്പ്പനികമായ ഭ്രമത്തിനപ്പുറം ഈജിപ്തിന്റെ പൗരാണിക ചരിത്രത്തിൽ ഗവേഷണം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളാണ്. അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തിയുടെ അന്ത്യവിശ്രമസ്ഥലം സിവായിൽ ഉണ്ടെന്ന വിശ്വാസത്തിൽ അവൾ വലിയൊരു കണ്ടെത്തലിനായി തയ്യാറെടുക്കുന്നു. വെള്ളക്കാരന്റെ സാംസ്കാരിക മേന്മയിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന വസ്ഫിയെപ്പോലെയുള്ള പുതുതലമുറ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കാതറിന് തുണയാകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഹെരോഡോട്ടസിനെ പോലുള്ളവര് എഴുതിയ ചരിത്രത്തിന്റെ ആധികാരികതയെ മഹ്മൂദ് പരിഹാസത്തോടെയാണ് കാണുന്നത്.
സിവാ ഗോത്രവാസികൾ തങ്ങളുടെ പൗരാണിക പൈതൃകത്തെ നിഗൂഢമായ വിശ്വാസങ്ങളോടെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവരാണ്. അവിടെ ഒരു വിദേശി സ്ത്രീ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്നത് അവരുടെ യാഥാസ്ഥിതിക ബോധ്യങ്ങളെ മുറിപ്പെടുത്തുന്നു. ഭൂതകാലത്തിൽ കുരുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന മഹ്മൂദിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ കണ്ടെത്തലുകൾ നടത്താനുള്ള ആർജ്ജവം കാതറിൻ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തിന് ഇരയായ അയർലണ്ടിൽ നിന്നുള്ളവളായ കാതറിനും ഈജിപ്തുകാരനായ മഹ്മൂദും അധിനിവേശാനുഭവങ്ങളുടെ സമാനതകളിലൂടെയാണ് പരസ്പരം അടുക്കുന്നത്.
നോവലിലെ ഏറ്റവും ഹൃദയസ്പർശിയായ മറ്റൊരു കൈവഴി ഷെയ്ഖ് യഹ്യ എന്ന വയോധികന്റെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവളായ മലീക എന്ന കൗമാരക്കാരിയുടെയും കഥയാണ്. പുരുഷാധിപത്യത്തിന്റെയും മരുഭൂമിയിലെ കടുത്ത ഗോത്രവിശ്വാസങ്ങളുടെയും ബലിയാടാണ് മലീക. പ്രായമായ ഒരാളുമായുള്ള വിവാഹത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അവൾ, ഭാഷയുടെയോ വർഗ്ഗത്തിന്റെയോ അതിർവരമ്പുകളില്ലാതെ സ്നേഹവും സംരക്ഷണവും തേടിയാണ് കാതറിനെ സമീപിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, മലീകയുടെ നൈർമല്യത്തെയും സ്നേഹപ്രകടനങ്ങളെയും കാതറിൻ തെറ്റിദ്ധരിക്കുകയും ഭയത്തോടെ അവളെ തള്ളിമാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. ശാരീരികമായും മാനസികമായും മുറിവേറ്റ മലീക ഒടുവിൽ മരണത്തിന് കീഴടങ്ങുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അവളുടെ സാന്നിധ്യം മഹ്മൂദിന്റെയും കാതറിന്റെയും ഇടയിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ വലിയ വിള്ളലുകൾ വീഴ്ത്തുന്നു. അവൾ ഒരു നിഴലായി അവരുടെ ദാമ്പത്യജീവിതത്തെ വേട്ടയാടുന്നു.
മലീകയുടെ മരണം ഷെയ്ഖ് യഹ്യയെ തളർത്തുന്നു. മഹ്മൂദും കാതറിനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ ലോകം മുഴുവൻ ചേർന്നാണ് ആ പെൺകുട്ടിയെ കൊന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിക്കുന്നു. എങ്കിലും, പ്രതികാരത്തിന് മുതിരാതെ അതിശയകരമായ ഹൃദയവിശാലതയാണ് അദ്ദേഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്. മരുഭൂമിയുടെ നാട്ടറിവുകളിലും വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും അഗാധപാണ്ഡിത്യമുള്ള ഷെയ്ഖ് യഹ്യ, കാതറിന്റെ ഗവേഷണത്തിനിടെ പരിക്കേറ്റ സഹായിയെ തന്റെ ചികിത്സയിലൂടെ രക്ഷിക്കുന്നു. സമാധാനപ്രിയനായ അദ്ദേഹം കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടവും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ ഒഴിവാക്കാൻ നിരന്തരം പരിശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. മാനവികതയുടെയും കരുണയുടെയും ഉന്നതമായ പാഠങ്ങളാണ് ഈ വയോധികൻ നോവലിലുടനീളം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്.
മഹ്മൂദിന്റെയും കാതറിന്റെയും ജീവിതത്തിലെ മറ്റൊരു നിർണ്ണായക സാന്നിധ്യമാണ് കാതറിന്റെ സഹോദരിയായ ഫിയോന. അസാമാന്യ സൗന്ദര്യവും ദൃഢമായ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളുമുള്ള ഫിയോനയ്ക്ക് മുന്നിൽ കാതറിൻ പലപ്പോഴും അപകർഷബോധം അനുഭവിക്കുന്നുണ്ട്. ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തെ അനുകൂലിക്കുന്ന വസ്ഫിയുടെ നിലപാടുകളെ ഫിയോന ശക്തമായി എതിർക്കുന്നു. പരാജയപ്പെട്ട പ്രക്ഷോഭങ്ങളെപ്പോലും അവയുടെ ലക്ഷ്യശുദ്ധിയാൽ വീരകൃത്യങ്ങളായി കാണുന്ന അയർലൻഡുകാരിയുടെ പോരാട്ടവീര്യം അവളിൽ ദൃശ്യമാണ്. അതീവ ഗുരുതരമായ ശ്വാസകോശ രോഗം അവളെ വേട്ടയാടുമ്പോഴും ഒരു വിശുദ്ധയെപ്പോലെയുള്ള അവളുടെ പെരുമാറ്റം മഹ്മൂദിനെപ്പോലെയുള്ളവരെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നു. തന്റെ വീട്ടിൽ ജീവിക്കാൻ അർഹതയുള്ള ഒരേയൊരു വ്യക്തി ഫിയോനയാണെന്ന് മഹ്മൂദ് തിരിച്ചറിയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, മാറുന്ന കാലാവസ്ഥയും രോഗവും അവളെ മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
മഹ്മൂദിന്റെ ഭൂതകാലത്തിലെ മറ്റൊരു നോവുന്ന ഓർമ്മയാണ് ആദ്യ പ്രണയിനിയായ നിയ്മ എന്ന അടിമയുടേത്. അവളെ ആത്മാർത്ഥമായി സ്നേഹിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, ഉടമയും അടിമയും തമ്മിലുള്ള സാമൂഹികമായ ഉച്ചനീചത്വങ്ങൾ മറികടക്കാൻ മഹ്മൂദിന്റെ ദുർബലമായ മനസ്സ് തയ്യാറായിരുന്നില്ല. ഒടുവിൽ അവൾ അപ്രത്യക്ഷയാകുമ്പോൾ മാത്രമാണ് തന്റെ ഭീരുത്വത്തെക്കുറിച്ച് മഹ്മൂദ് ബോധവാനാകുന്നത്. ഏതൊരു കാര്യത്തിലും പൂർണ്ണതയിലേക്ക് പോകാതെ പാതിവഴിയിൽ നിൽക്കുന്ന തന്റെ സ്വഭാവമാണ് നിയ്മയെ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് അദ്ദേഹം ഏറ്റുപറയുന്നു. ഈ കുറ്റബോധവും നഷ്ടബോധവും മഹ്മൂദിന്റെ പില്ക്കാല ജീവിതത്തെയും സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നു.
നോവലിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ആഖ്യാനസ്വരങ്ങളിലൊന്ന് ലോകം കീഴടക്കിയ അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തിയുടേതാണ്. തന്റെ ജന്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിഗൂഢതകളെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്ഷ്യൻ പൈതൃകവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മാസിഡോണിയയിലെ ഫിലിപ്പ് രാജാവ് തന്റെ ലൗകിക പിതാവാണെങ്കിലും, ഈജിപ്ഷ്യൻ ദൈവമായ അമൂൻ സിയൂസിന്റെ ദൈവിക പുത്രനാണ് താനെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിക്കുന്നു. “രാജാക്കന്മാരെ ദൈവങ്ങളാക്കുന്ന ഈജിപ്തില് മാത്രമാണ് ദൈവങ്ങള് ഒരു മനുഷ്യനെ ദത്തെടുത്ത് അവരില് ഒരാളാക്കുക.” ഈ ഈജിപ്ഷ്യൻ സങ്കല്പം തനിക്ക് മറ്റാർക്കും ചോദ്യം ചെയ്യാനാവാത്ത ഒരു പരമാധികാരം നൽകുന്നുണ്ട്. ഗ്രീക്ക് തത്വചിന്തകനായ അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ ശിക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച യുക്തിബോധവും ഈജിപ്തിന്റെ ഭയഭക്തിനിർഭരമായ ദൈവികതയും സമന്വയിപ്പിച്ച് ലോകത്തിന് പുതിയൊരു ദിശാബോധം നൽകാനാണ് അദ്ദേഹം സ്വപ്നം കണ്ടത്.
വിവിധ വംശങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും പുലർത്തുന്നവർക്കിടയിലുള്ള ശത്രുത ഇല്ലാതാക്കി, യൂറോപ്പിനെയും ഏഷ്യയെയും കൂട്ടിയിണക്കുന്ന ഒരു പുതിയ മനുഷ്യധാര സൃഷ്ടിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചത്. ഈ ഉദാത്തമായ ലക്ഷ്യത്തിന് വേണ്ടി ചോരപ്പുഴകൾ മുറിച്ചുകടക്കുന്നതിനെ അദ്ദേഹം ന്യായീകരിക്കുന്നു; ദൈവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തികൾ മനുഷ്യർക്ക് ദുരൂഹമായിരിക്കുന്നത് പോലെ തന്റെ യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളും ലോകനന്മയ്ക്കായുള്ളതാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. എന്നാൽ, മാസിഡോണിയക്കാർക്ക് അദ്ദേഹം ഗ്രീസിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യബോധം മറന്ന ഒരു ഏകാധിപതിയായിരുന്നു. തനിക്കുള്ളിൽ രണ്ട് അലക്സാണ്ടർമാർ നിരന്തരം പോരടിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിയുന്നു—പ്രതികാരദാഹിയായ ഒരു യുദ്ധവീരനും മിതസ്വഭാവിയായ തത്വചിന്തകനും. ഈ സംഘർഷത്തിന്റെ ഫലമായി തന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളെപ്പോലും അവിവേകത്താൽ വധിക്കേണ്ടി വരുന്നതും തുടർന്ന് തീവ്രമായ പശ്ചാത്താപത്തിൽ വീണുപോകുന്നതും ഈ ദ്വന്ദ്വവ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ദുരന്തമാണ്.
മുപ്പത്തിമൂന്നാം വയസ്സിൽ മരണം വരിക്കുമ്പോൾ, ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കൽ പോലും യഥാർത്ഥ സമാധാനം അറിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത ഒരാളായി അദ്ദേഹം സ്വയം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. പടർന്നുപന്തലിച്ച തന്റെ സാമ്രാജ്യം അന്തഃഛിദ്രങ്ങളാൽ തകരുമെന്ന ബോധ്യം എല്ലാ വിജയങ്ങളുടെയും അസംബന്ധത്തെ അദ്ദേഹത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തിക്കൊടുക്കുന്നു. അധികാരത്തിന്റെയും അധീശത്വത്തിന്റെയും ലോകത്ത് നിന്ന് ഒടുവിൽ വിടവാങ്ങുമ്പോൾ, ദൈവങ്ങളുടെ പരിവേഷമല്ല, മറിച്ച് കേവലം മനുഷ്യനെന്ന നിലയിലുള്ള ചില സ്നേഹബന്ധങ്ങൾ മാത്രമാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ബാക്കിയാകുന്നത്. തന്റെ ഭാര്യയോടും സുഹൃത്തിനോടുമുള്ള അടുപ്പത്തോടൊപ്പം, താൻ വധിച്ചുകളഞ്ഞ ശത്രുവായ ഡാരിയസിന്റെ മാതാവ് തന്നോട് കാണിച്ച കറകളഞ്ഞ സ്നേഹം അദ്ദേഹം അത്ഭുതത്തോടെ സ്മരിക്കുന്നു. തന്റെ മരണത്തിൽ ആത്മാർത്ഥമായി വിലപിച്ച ആ വയോധികയോട്, താൻ അത്രമാത്രം സ്നേഹം അർഹിക്കുന്നില്ലെന്ന് പറയാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ശബ്ദം പുറത്തുവരാത്ത നിസ്സഹായതയോടെയാണ് ആ ചക്രവർത്തിയുടെ ആത്മാവ് വിടവാങ്ങുന്നത്.
“എന്റെ ആത്മാവ് അവരെ കണ്ടു, അവര്ക്ക് കൂട്ടായി, അവരോടു സംസാരിക്കാനുള്ള ഒരു ശ്രമത്തില് ഒച്ചയിട്ടു, പക്ഷെ ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. എനിക്കുവേണ്ടി മരിക്കരുതെന്നു ഞാന് അവരോടു അലമുറയിട്ടു, സത്യത്തില് , ഞാന് അതിനു മാത്രമില്ലായിരുന്നു.”
നിയ്മ, മലീക, ഫിയോന എന്നീ മൂന്ന് സ്ത്രീകളുടെ ജീവിതങ്ങളും അവരുടെ അകാലമരണവും മഹ്മൂദിനെ ആഴത്തിലുള്ള കുറ്റബോധത്തിലേക്കും ചിന്തകളിലേക്കും നയിക്കുന്നു. ജീവിതത്തിലെ ദുരന്തങ്ങൾ വ്യക്തിപരമായ തീരുമാനങ്ങൾക്കപ്പുറം വിധിയുടെയോ സാഹചര്യങ്ങളുടെയോ ഫലമാണെന്ന തിരിച്ചറിവിൽ അദ്ദേഹം എത്തിച്ചേരുന്നു. മരുഭൂമിയിലേക്കുള്ള തന്റെ വരവോ, അവിടെ വെച്ച് മലീകയുടെയും ഫിയോനയുടെയും ജീവിതത്തിലുണ്ടായ ആഘാതങ്ങളോ തന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നില്ല എന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിവ് ജീവിതത്തോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിനെ അടിമുടി മാറ്റുന്നു.
ബ്രിട്ടീഷ് പര്യവേഷകർ തങ്ങളുടെ പൗരാണിക പൈതൃകമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്ന ചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾക്കും എടുപ്പുകൾക്കും മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, ഈ 'ഭൂതകാല ഭ്രമം' അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണെന്ന് മഹ്മൂദ് തീരുമാനിക്കുന്നു. പൂർവ്വികരുടെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അതിശയോക്തിപരമായ കഥകളും മിഥ്യാധാരണകളും വരുംതലമുറയെ അലസരും വർത്തമാനകാലത്തിൽ ജീവിക്കാൻ കഴിയാത്തവരും ആക്കി മാറ്റുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം ഭയപ്പെടുന്നു. ഈ ചരിത്രപരമായ ബാധ്യതകളിൽ നിന്ന് വരുംതലമുറയെ മോചിപ്പിക്കാൻ നടത്തുന്ന ആത്മബലി സമാനമായ ഒരു കർമ്മത്തിലൂടെ തന്റെ നിഷ്ക്രിയമായ ഭൂതകാലത്തിന് അദ്ദേഹം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുന്നു.
മഹ്മൂദിന്റെ ശരീരം മണൽക്കാറ്റിൽ മറഞ്ഞുപോകുന്നത് വലിയൊരു ദാർശനിക പ്രതീകമാണ്. യാതൊരു സ്മാരകങ്ങളോ അടയാളങ്ങളോ ബാക്കിവെക്കാതെ അദ്ദേഹം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, അത് സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ യുക്തിക്കും ചരിത്രത്തിന്റെ അഹന്തയ്ക്കും എതിരെയുള്ള നിശബ്ദമായ പ്രതിഷേധമായി മാറുന്നു. വ്യക്തിപരമായ പരാജയങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഓർമ്മകളുടെ മിഥ്യയെയും ചരിത്രത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യത്തെയും മരുഭൂമിയുടെ അനന്തമായ ശൂന്യതയിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ നോവൽ ദാർശനികമായ ഒരു പൂർണ്ണത കൈവരിക്കുന്നു.
1935-ല് കൈറോയില് ജനിച്ച ബഹാ താഹിര് അറുപതുകളിലെയും എഴുപതുകളിലെയും ഇടതുപക്ഷ സാഹിത്യ മേഖലയില് സജീവമായിരുന്നു. ഇജിപ്തില് തന്റെ കൃതികളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണം തടയപ്പെട്ടതിനെ തുടര്ന്ന് ഏഷ്യന് ആഫ്രിക്കന് രാജ്യങ്ങളിലും സ്വിറ്റ്സര്ലാണ്ടിലും പരിഭാഷകനായി പ്രവാസജീവിതം നയിച്ച താഹിര് അടുത്ത കാലത്താണ് നാട്ടില് തിരിച്ചെത്തിയത്. തുടര്ന്ന് എഴുത്തുകാര്ക്കുള്ള പരമോന്നത ഇജിപ്ത്യന് പുരസ്കാരമായ അവാര്ഡ് ഓഫ് മെറിറ്റ് ഇന് ലിറ്ററിച്ചര് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്. കൊളോണിയലിസത്തോടും ദേശീയവും വിദേശീയവുമായ അധിനിവേശത്തോടുമുള്ള നോവലിലെ നിശിതമായ സമീപനങ്ങളുടെ വേരുകള് ഈ അനുഭവങ്ങളില് തന്നെയാണ് കണ്ടെത്താനാവുക.
2022 ഒക്ടോബറില് വാര്ദ്ധക്യ സഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടര്ന്ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.
അവലംബങ്ങള്:
1. Khaled Hroub Wahat al-Ghuroub [Sunset Oasis] by Bahaa Taher (From Banipal 32 - Summer 2008)
2. Rachel Aspden. ‘A tale of love, conflict and desolation at a remote oasis charms Rachel Aspden’ 01.11.2009. theguardian.com.
3. Sameer Rahim. ‘unsettling resonances in Sunset Oasis by Bahaa Taher’, 27.10.2009, telegraph.co.uk.